Diep in het bos klinkt een opgewonden kreet, onmiddellijk versterkt door een dozijn andere stemmen, die in volume, tempo en toonhoogte toenemen tot een uitzinnig, gierend crescendo. Het is de beroemde 'panthoot'-roep: een verbindend ritueel waarbij de deelnemers elkaar kunnen herkennen aan hun individuele stemstijlen. Voor de menselijke luisteraar, die door de oeroude bossen van Gombe Stream wandelt, is deze huiveringwekkende uitbarsting tevens een teken van dreigend visueel contact met de naaste genetische verwant van de mens: de chimpansee.
Gombe is het kleinste nationale park van Tanzania: een kwetsbare strook chimpanseehabitat die zich uitstrekt over de steile hellingen en riviervalleien die de zandige noordelijke oever van het Tanganyikameer omsluiten.
De chimpansees van het reservaat – die gewend waren aan menselijke bezoekers – werden beroemd dankzij het baanbrekende werk van Dr. Jane Goodall, die in 1960 een gedragsonderzoeksprogramma oprichtte dat nu geldt als de langstlopende studie in zijn soort ter wereld. De matriarch Fifi, het laatst overgebleven lid van de oorspronkelijke gemeenschap, was slechts drie jaar oud toen Dr. Jane Goodall voor het eerst voet zette in Gombe. Ze werd geboren in 1958 en stierf in 2004.
Chimpansees delen ongeveer 98% van hun genen met mensen, en er is geen wetenschappelijke expertise nodig om onderscheid te maken tussen de individuele repertoire aan hijgen, kreten en gegil die de beroemdheden, de machthebbers en de bijfiguren kenmerken. Misschien zie je een glimp van begrip wanneer je een chimpansee in de ogen kijkt, terwijl hij je op zijn beurt beoordeelt – een blik van schijnbare herkenning over de smalste soortbarrière heen.
De meest zichtbare andere zoogdieren in Gombe zijn ook primaten. Een groep olijfbavianen, die sinds de jaren 1960 wordt bestudeerd, is uitzonderlijk goed gewend aan mensen, terwijl roodstaart- en rode colobusapen – de laatste worden regelmatig bejaagd door chimpansees – in de boomtoppen van het bos blijven. De ruim 200 vogelsoorten in het park variëren van de iconische visarend tot de juweelachtige
Peters twee lantaarns huppelen rustig rond het bezoekerscentrum. Na zonsondergang wordt de schitterende nachtelijke hemel aangevuld door de lantaarns van honderden kleine houten bootjes, die op het meer dobberen als een uitgestrekte stad.
